OKUL SEÇİMİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

OKUL SEÇİMİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Anne babalar çocuk yetiştirirken pek çok karar verme durumundadır, bu kararlar içinde okul seçimi belki de en önemli ve en zor kararlardan biridir. Aileler en değerli varlıklarını emanet edecekleri, güvenebilecekleri okulu bulmak için ellerinden geleni yapmaya çalışırlar. Günümüzde okul seçimi; eğitim öğretimin öneminin daha iyi anlaşılması, okula başlama yaşının düşmesi ve farklı alternatiflerin ortaya çıkması ile eski yıllara göre farklı bir boyut kazandı. Artık eğitim konusunda her yaş düzeyinde çok fazla alternatif var. Okul öncesi eğitimin öneminin anlaşılması ile aileler çocukları daha küçücükken pek çok seçenek ile karşı karşıya kalıyor. Devlet okulu mu, özel okul mu? Yakın okul mu, uzak okul mu? Yeni okul mu, eski ve köklü okul mu?, büyük kampüsü olan okul mu, butik okul mu?, vb. Anne babalar için birçok seçenek arasında kendilerine en uygun olana karar verme yolculuğu başlıyor. Aslında her çocuk ve her aile farklıdır. Bu sebeple, okul seçimin tek bir yol haritası ya da mutlak bir doğrusu olamaz. Okul seçimi çok öznel bir karardır. Durum böyle olsa da bu yazı ile ailelere okul seçiminde yardımcı olacağını düşündüğümüz bazı ipuçlarını sunacağız.

Aileler okul seçiminde nelere dikkat etmeliler?

Okul seçimindeki kriterlerin belirlenmesi ve önem sırasına sokulması ailenin değerlerine, çocuğun becerileri ve kişilik özelliklerine, ailenin çocuktan beklentilerine, ailenin okuldan beklentilerine göre çeşitlilik gösterir. Aile olarak beklentilerin farkına varmak bu yolda atılacak ilk adımdır. Bu farkındalığı temel alarak, aile okul seçiminde pek çok farklı etmeni dikkate almalıdır:

Çocuğu tanıma: Okulöncesi eğitime başlamadan konuşma, tuvalet eğitimi gibi gelişimsel alanlarda belli bir gelişim düzeyinde olması, özbakım becerilerini gösteriyor olması beklenir. İlkokula başlamadan önce de çocuğun tüm gelişim alanlarında belli bir olgunluğa gelmiş olması beklenir. Çocuğu en iyi anne ve babası tanır. Ancak objektif bir değerlendirme için okul öğretmeni ve rehberlikten bilgi alınabilir. Aileler çocuklarının okula akademik ve duygusal olarak hazır olup olmadıklarını anlamak için profesyonel bir destek alabilir, uygun test ve değerlendirmeleri yaptırarak çocuklarının okul olgunluk düzeylerini tespit ettirebilirler. Çocuğun bireysel özelliklerine ve potansiyeline uygun, yeteneklerini keşfetme ve geliştirmesine olanak verebilecek okulu bulmak önemlidir. Çocuk, akademik ya da duygusal olarak zorlanabileceğini, kendini yetersiz hissedeceği bir okula asla gönderilmemeli, bireysel özellikleri ile var olabileceği, kendini değerli hissedeceği bir okul tercih edilmelidir. Bireysel ilgiye daha çok ihtiyaç duyan, öğrenme ve dikkat becerileri konusunda desteklenmesi gereken çocuklar için özel okullar ve butik okullar daha uygun seçenekler olacaktır.

Okuldan beklentileri belirleme: Beklentiler kişisel değer ve görüşlerdir. Bu sebeple doğru ve yanlışlığından söz edilemez. Bazı aileler dil eğitimine, bazıları sınav başarısına, bazıları sosyal imkânlara, bazıları disipline daha fazla önem verebilir. Anne ve baba olarak beklentilerinizi önce ayrı ayrı belirleyip, sonra konuşarak ortak değerleri ortaya çıkarmak ve bunlar üzerinden okul arayışına başlamak işleri kolaylaştıracaktır.

Okulları tanıma: Tavsiyeler ve internet araştırmaları ile düşünülen okulların ön elemesini yaptıktan sonra seçilen birkaç okuldan randevu isteyerek yüz yüze tanıtım alma şeklinde ilerlenebilir. Tanıtımı, hafta sonu yerine hafta içi eğitim öğretimin devam ettiği saatlerde almak okul atmosferini tanıma açısından daha faydalı olacaktır. Aileler tanıtım için okula ilk gidişlerinde; ulaşımı kolay mı, kapıdan girerken ne gibi güvenlik önlemleri ile karşılaşılıyor, bina, bahçe ve diğer fiziksel koşulları nasıl, yeterince hijyenik mi gibi çeşitli sorularının cevabını doğrudan görebilirler. Okul tanıtımlarına çocuk ile birlikte gitmek, çocuğun kafasını karıştırabilir. Okul seçimi kararı çocuğun kendi başına alabileceği bir karar değildir. Aileler okul kararını verdikten sonra bu konuda çocuğa gerekli bilgilendirme ve özendirmeyi yapmalılar. Gerekiyorsa rehberlik çalışmaları için, karar verdikten sonra da çocuğun okulu tanıması ve öğretmenler ile tanışması için çocuğu okula götürebilirler.

Okulları değerlendirirken şu konulara dikkat edilebilir:

  • Mesafe: Ev ve okul arasındaki mesafe, ulaşım nasıl sağlanacak?

  • Servis: Yaşadığınız bölgeye servis var mı? Hangi firma ile çalışılıyor? Güvenilir bir isim mi? Serviste hostes var mı? Bir problem yaşanırsa okul nasıl yaklaşıyor?

  • Okulun fiziki koşulları: Bina sağlam mı? Binanın bölümleri neler? Bahçesi yeterli mi? Sınıflardaki oyun, oyuncak, kitap ve materyaller yeterli mi? Teknolojik araçlar ne kadar, ne için kullandırılıyor? Hangi etkinlik alanları var ve bunlar ne kadar kullandırılabiliyor? Sınıf mevcudu ile sınıf büyüklüğü oranı uygun mu? Çocuklarla kaç öğretmen ilgileniyor?

  • Okulun çalışma saatleri: Kaçla kaç arasında açık? Toplantı ve gösteriler hangi günlere planlanıyor?

  • Beslenme: Aylık yemek listesini inceleyebilir, malzemeler nereden temin ediliyor sorabilirsiniz, çocuğunuzun alerji gibi özel bir durumu varsa buna yaklaşım nasıl oluyor öğrenebilirsiniz.

  • Sağlık: Okulda sürekli bir sağlık personeli var mı? Hastalık ve kaza gibi durumlarda nasıl ilerleniyor? Okul temiz mi? Temizlik personeli yeterli mi?

  • Güvenlik: Güvenlik görevlisi var mı, çocukları korumak için bina içinde alınan güvenlik önlemleri var mı? Afetler için acil durum planı var mı? Okul çalışanları acil durum planına dair eğitime tabi tutulmuş mu, afet anında ve sonrasında görevlerini biliyor mu?

  • Rehberlik: Okulda psikolog ya da psikolojik danışman var mı? Rehberlik çocuk ve aileler ile ne gibi çalışmalar yapıyor? Ebeveynler rehberliğe rahat ulaşabiliyor mu?

  • Eğitim-Öğretim: Hangi dersler var? Hangi kulüpler ya da sosyal aktiviteler var? Yabancı dil eğitimi nasıl? Bu dersler haftada kaç saat? Kullanılan eğitim yöntemleri ve metotları neler? Ödev veriliyor mu, nasıl ödevler veriliyor? Eğitimle ilgili aileden beklenen sorumluluklar neler?

  • Okulun vizyonu ve misyonu: Eğitim politikası nedir? Okulun değerleri ile ailenin değerleri yakın mı?

  • İletişim: Okul, aile ile işbirliğine açık mı? Eğitimci ve yöneticilere rahat ulaşılabiliyor mu? Okul çocukla ilgili her tür konuyu dürüstlükle aileye aktarıyor mu?

  • Disiplin: Kural ve düzen ile ilgili nasıl uygulamalar var? Ve ne seviyede?

  • Öğretmenler: Öğretmenlerin eğitim durumu nedir, tüm eğitimcilerin pedagojik formasyonu var mı? Sık sık öğretmen değişimi oluyor mu? Çalışanlar okulda mutlular mı? Belliyse ve mümkünse sınıf öğretmeni ile tanışmak çok faydalı olacaktır. Okul seçiminde en önemli faktörlerden biri sınıf öğretmenidir. Çocuğu anne babasından sonra en çok etkileyen kişi sınıf öğretmenidir. Çocukların gelişim özelliklerini iyi bilen, sınıf yönetimi konusunda tecrübeli, dil ve iletişim becerileri kuvvetli, kararlı, tutarlı, enerjik, empatik, çocuklarla sıcak ancak disiplinli bir ilişki kuran, aile ile iletişim kurmaya açık, güvenilir, yol gösterici bir figür olması önemlidir. 

  • Başarı: Okulda başarı kriterleri neler? Akademik başarı ve sınavlara hazırlama bakımından okul nasıl? Mezun olduktan sonra çocuklar hangi okullara devam ediyorlar? Okul ağırlıklı olarak bilişsel başarı odaklı mı yada duygusal zeka gelişimine de önem veriyor mu?

  • Ücret: Ailenin ekonomik durumu okul ücretlerini kolaylıkla karşılayabilecek mi? evet ise, karşılamayı ne kadar sürdürebilecek? İndirim ve burs şartları neler?

Karar verme: Okul görüşmeleri sonrasında başta belirlenen kriterlere göre seçeneklerin tekrar değerlendirilmesi sonucunda karar verilmelidir. Çok uzun vadeli planlar seçimi çok zorlaştırabilir. Çocuk için yuva ararken lise ve üniversite ile ilgili hedeflerle yola çıkmak anlamlı değildir. Sık sık okul değiştirmek, çocuğu alıştığı ortamdan koparmak duygusal ve akademik alanlarda güçlükler yaşamasına neden olabilir. İlkokul seçimi yapıldıktan sonra çocuğun aynı okulda hazırlık sınıfını okuması pek çok açıdan kolaylık sağlayacaktır. Bazı okullar okuma yazma eğitimini hazırlık sınıfında vermekte, bazıları da bu tip becerilerin alt yapısını oluşturmaktadır. Bu sırada okul değişimi yapmak çocuğu zorlayabilir. Çocukların sahip oldukları yetenekleri, ilgi alanlarını ortaya çıkarmakta okulun önemli bir rolü vardır. Hem akademik anlamda, hem de sosyal faaliyetler konusunda donanımlı, kendine güvenli, yeterli, ilgisi ve yeteneği doğrultusunda eğitim almış çocuklar yetiştirmeyi hedefleyen bir okulu seçmek çok önemlidir. Çocuğun öncelikle mutlu olacağı, öğrenme isteğinin ve ilgi alanlarının artacağı, güvenilir bir ortamda olmasını sağlamak başarılı olmasının ve kendini çok yönlü olarak geliştirebilmesinin önünü açacaktır. Öğrencisine ve öğretmenine değer veren, dürüst, öğrenci ve veli ile iletişimi güçlü, eğitim programı güçlü, öğrencisinin her alanda gelişimini destekleyen ve psikolojisine önem veren bir okul iyi okuldur. Kriterlerinizi belirleyin, listelerinizi yapın, iyice araştırın. Fakat son kararı verirken sezgilerinize de güvenin. Gezip gördüğünüz hangi okul sizi daha iyi hissettirdi? Başkalarının beğenmediği, eleştirdiği bir okul size çok iyi gelen bir okul olabilir. Herkesin eğitimden, okuldan beklentisi aynı olamaz. Bir de unutmamalı ki; hayat tek bir seçimden oluşmuyor. Okul seçiminde kolaylıklar…

Özge AR TORGAY

Uzman Klinik Psikolog

www.cinarpsikoterapi.com