TUVALET EĞİTİMİ

TUVALET EĞİTİMİ İÇİN İPUÇLARI:

Tuvalet eğitimi bebek sahibi ebeveynlerin en çok aklını kurcalayan kritik evrelerden biridir. Bu alışkanlığı kazandırmak için hem bakım veren kişinin hem de çocuğun buna tam anlamıyla hazır olduğu zamanı seçmek çok önemlidir. Tuvalet eğitimi 18-36 ay arasında verilebilir. Her çocuk elbette birbirinden farklı bir gelişim hızına sahiptir, ancak bu eğitim en yaygın ve verimli olarak 2 ile 2 buçuk yaş arasında tamamlanmaktadır.

Öncelikle çocuğunuzun fizyolojik ve dil gelişiminin tuvalet eğitimi için yeterli düzeyde olması gereklidir. Rahatlıkla yürüyor, isteklerini ve ihtiyaçlarını birkaç kelimeyle de olsa ifade edebiliyor, basit yönergeleri yerine getirebiliyor olmalıdır. Bunların yanı sıra gün içinde 2-3 saat kuru kaldığı periyotlar ve tuvaletini yaptığı saatlerin belli bir rutini varsa, pantolon ve şort gibi alt giysilerini kendisi çıkarabiliyorsa eğitime başlayabilirsiniz. Özellikle tuvaletini yapacağı zaman yürürken durması, yüzünün değişmesi ve hatta bir köşeye saklanması, yaptıktan sonra bezinden rahatsızlık duyup bunu ifade etmesi, klozeti merak etmeye başlaması oldukça hazır olduğunun işaretleridir. Yaz dönemi gibi geniş zaman ayırabileceğiniz bir tatil döneminde eğitim sürecine başlayabilirsiniz. 

Hazırlık sürecinde motivasyonunu arttırmak için lazımlık almaya çocuğunuzla beraber gidebilir ve onun seçmesine izin verebilir, isterse lazımlığını çıkartmalarla veya boyamayla süsleyebileceğini söyleyebilirsiniz. Lazımlık çocuğun rahatça sırtını dayayıp oturacağı taşınabilir bir alet olduğu ve klozet en başta korkutucu gelebileceği için ilk aşamada kullanılması çok yararlıdır. Eğitime başlamadan önce kıyafetleriyle lazımlığa oturmaya oyunlar kurarak teşvik edin. Tuvalet eğitimi ile ilgili resimli hikaye kitaplarını okuyarak ve bir peluş oyuncağına bez bağlayıp lazımlığı kullanmaya başladıktan sonra bezi çıkardığı bir oyun kurarak bu karakterlerle kendisini özdeşleştirmesini sağlayabilirsiniz. Bunları örnek olarak kullanın ancak sizi klozette otururken izlemesine izin vermeyin çünkü bu onun psikolojik gelişimini ve mahremiyet bilincini olumsuz etkileyebilir.

Tuvalet eğitimine kesin olarak başladığınızda çocuğunuzla açıklıkla konuştuktan sonra bezi tamamen hayatınızdan çıkarın aksi takdirde ilerlemeyi engelleyecektir. Hazırlık sürecini tamamladıktan ve onunla konuştuktan sonra harekete geçin ancak konuyu sürekli gündeme getirmeyin. Ailesinin tüm ilgisinin bunun üzerinde olduğunu, aceleciliğini veya ısrarcılığını fark eden çocuk baskı hissederek direnç gösterebilir, bu da dışkı tutma veya alt ıslatma gibi problemlere yol açabilir. Kendi kaygı düzeyinizi kontrol altında tutmaya çalışın, siz ne kadar sakin ve rahat olur, bunu da çocuğunuza yansıtırsanız bu süreci o kadar kolay tamamlarsınız.

Çocuğunuzu yemeklerden yarım saat sonra ve bezliyken yaptığınız gözlemlere ve kuruluk sürelerine göre gittikçe artan belli aralıklarla lazımlığa götürün. Defalarca “Tuvaletin geldi mi?” diye sormamaya dikkat edin, birlikte gidip kontrol edin. Çocuğunuz oturağa oturduğu halde idrarını veya dışkısını tutuyorsa 10-15 dakikalık sürelerle bekleyin, sabırlı olun, o sırada beraber oyuncaklarla meşgul olun. Yapmıyorsa da kızmayın, bağırmayın, sadece cesaret verici sözler söyleyin; orada oturuyor olması bile bir adımdır. Kimi çocuk eğitimi birkaç haftada tamamlarken kimisi için 6 ay veya daha fazla sürebilir, bunu bir başarı ya da başarısızlık olarak algılamamak gerekir.

Lazımlık kullanarak eğitimi tamamladıktan ve rutin oluşturduktan sonra klozete geçiş yapın ancak mutlaka bir ayaklık kullanarak çocuğunuzun ayaklarının yere sağlam basıyor olduğundan emin olun. Alışkanlık tamamen kazandırılana kadar elbette kazalar olacaktır, bu kazalara karşı tutumunuz çocuğunuzun ruhsal gelişimi için çok önemlidir. Kesinlikle ceza vermeyin, titiz bir yaklaşım göstermeyin ve olumsuz herhangi bir duyguyu ona yansıtmayın, bunlar onun utanç duymasına ve tuvalet eğitimine karşı tepkili olmasına sebep olur. Ufak da olsa tüm ilerlemeleri övgü ifadeleriyle teşvik edin ancak ödüller vaat etmeyin, alkış tutup büyük bir olay haline getirmeyin; hepsinin doğal sürecin bir parçası olduğu mesajını verin. Eğer çocuğunuz tüm bunlara rağmen oturağa veya klozete oturmayı tamamen reddediyor, eğitim süreci inatlaşmaya dönüyor veya dışkısını tutuyorsa birkaç hafta ya da birkaç ay eğitime ara verin. Tüm denemelerinize rağmen sonuç alamıyorsanız bir çocuk psikoloğundan destek almanız gerekir. 

Ezgi Bozkurt Flatman

Uzman Klinik Psikolog

ÇINAR DANIŞMANLIK

www.cinarpsikoterapi.com